Wat is zelfhulp?
Wie te maken krijgt met een ziekte, verslaving of ander persoonlijk probleem, doet meestal een beroep op artsen of hulpverleners. Maar ook andere ‘deskundigen’ kunnen je in moeilijke tijden bijstaan: mensen die hetzelfde hebben doorgemaakt. Lotgenoten. Deze vorm van ondersteuning noemen we zelfhulp.Relatieproblemen, seksuele identiteit, drank, angstgevoelens, ziekten kunnen mensen door omstandigheden het gevoel bezorgen buiten de samenleving te staan. Ze kunnen de kwaliteit van het leven ernstig aantasten. Iedereen in Nederland kan een beroep doen op medische zorg wanneer en waar dat maar nodig is. Toch kunnen mensen ondanks alle hulp nog met problemen blijven zitten! Ze  lopen vast in hun eigen zorgen, denken vaak dat ze daarmee alleen staan en weten niet hoe ze ermee om moeten gaan.Bij zelfhulp helpen en steunen lotgenoten elkaar door ervaringen uit te wisselen. Mensen kunnen in alle vrijheid, en zonodig anoniem, hun verhaal vertellen. Dat lucht niet alleen op, maar zorgt er ook voor dat ze zichzelf beter leren kennen. Bovendien kan zo een isolement voorkomen of doorbroken worden. Zelfhulp wordt naast of los van professionele hulp toegepast en kent vele vormen: praatgroepen, cursussen, advieslijnen en internet. 
Zelfhulp is daarmee een middel tot het vergroten van participatie van kwetsbare burgers.

Wanneer zelfhulp?
Zelfhulp is voor mensen die om wat voor reden dan ook in een isolement terecht zijn gekomen of erin verzeild dreigen te raken. Vaak blijken er dingen te zijn waarover men niet kan, mag of durft te praten. Er blijken meer taboes te zijn dan men soms voor mogelijk houdt. Zo kunnen bijvoorbeeld ouders van kinderen die psychisch ziek zijn, homoseksueel of geestelijk gehandicapt zijn niet vertellen over hun eigen moeite met hun kinderen, omdat ze dan het gevoel hebben dat ze die kinderen dan tekort doen. Als men het dan toch eens probeert, ontdekken zij vaak dat anderen hiervan niet gediend zijn en zo vlug mogelijk op een ander onderwerp over willen stappen. Ze worden niet gehoord. Hierdoor wijs geworden hebben zij ontdekt dat ze aan anderen van alles mogen vertellen, behalve datgene wat hen echt na aan het hart ligt. Er komt een moment dat ze er niet meer over durven te praten, hierdoor kunnen mensen in een gevaarlijk isolement terecht komen. Het kunnen praten over de eigen problematiek met lotgenoten kan een middel zijn om dit isolement te doorbreken.

Welke vormen van zelfhulp zijn er?
zie "over de groepen"

Hoe is de werkwijze?
Een zelfhulpgroep is autonoom, dat betekent dat groepsleden zelf uit maken wat er in de groep aan de orde komt. De deelnemers zijn anoniem, dat betekent dat de leden elkaar alleen bij de voornaam kennen. Het delen van ervaringen en problemen staat centraal. Mensen die een zelfhulpgroep bezoeken, doen dat op basis van vrijwilligheid. Men neemt deel aan een groep om zichzelf te helpen en daardoor ook anderen tot steun zijn. De grootte van een zelfhulpgroep heeft vaak te maken met het onderwerp van de zelfhulpgroep. Sommige groepen vinden 8 deelnemers een maximum, anderen gaan pas aan het splitsen van de groep denken bij 20 of meer deelnemers. Hoe vaak een groep samen komt is afhankelijk van de problematiek en van de omstandigheden. Dit kan variëren van eenmaal per week tot 2 keer per jaar. Wilt men in een zelfhulpgroep goed kunnen functioneren dan is het belangrijk dat men bepaalde vaardigheden heeft. Tot die vaardigheden horen:
a) bereidheid om naar anderen te luisteren;
b) enige spreekvaardigheid om eigen gevoelens te kunnen en durven uiten; 
c) eerlijkheid ten opzichte van zichzelf
d) bereidheid tot zelfreflectie en tot zelfconfrontatie
Van mensen die zich opgeven voor een zelfhulpgroep verwacht men dat zij zelf hun problemen te lijf willen gaan. Anderen kunnen hun daarbij steunen, maar zij moeten het zelf doen.

Wat is het effect van deelname aan een zelfhulpgroep?
Een gevoel van opluchting is vaak het eerste wat men ervaart bij deelname aan een zelfhulpgroep. De ontdekking dat men niet alleen is met het probleem, kan gevoelens van angst, schuld en schaamte doorbreken. De spiegelfunctie van een zelfhulpgroep is groot. Door anderen te horen vertellen komt men vaak tot een gevoel van herkenning en erkenning. Door het uitwisselen van gevoelens en ervaringen beleeft men vaak het doorgemaakte beleeft duidelijker en rijker, soms krijgt het ook een andere betekenis. Dit is zachte vorm van confrontatie. De begeleiders van een zelfhulpgroep zijn mensen die het probleem al voor een gedeelte hebben verwerkt. Juist daardoor kunnen zij een voorbeeld zijn voor anderen die nog aan het begin van hun proces staan. In de zelfhulpgroep kan geoefend worden in het aanvaarden van datgene wat de deelnemer is overkomen. De deelnemer schept zelf haar/zijn herstelproces. Deelname aan een zelfhulpgroep kan betekenen dat een deelnemer een nieuwe start kan maken met zijn leven, vaak krijgt men er weer nieuwe hoop door.

Wat hebben we bereikt de afgelopen jaren?
Er is veel bereikt de afgelopen jaren, maar in dit verband is met name interessant hoe wij in deze regio de samenwerking tussen zorg en zelfhulp hebben vormgegeven.Samenwerking GGZ en Verslavingszorg
Afgelopen jaren heeft het ZHNW samenwerkingsconvenanten af kunnen sluiten met GGzE, GGZ Oost- Brabant en Novadic Kentron. 
In de samenwerkingsconvenanten werden afspraken gemaakt over :
a. Voorlichting. 
De professionele instellingen maken eigen hulpverleners en cliënten bekend met het bestaan en de manieren van werken van de zelfhulpgroepen. De zelfhulpgroepen of het ZHNW  kunnen hierbij ondersteunen door het geven van voorlichting.
b. Verwijzing. 
In de verschillende fasen van de hulpverlening ( intake; behandeling; afsluiting) attenderen professionals cliënten op of verwijzen hen naar de zelfhulpgroepen. De verwijzing kan als afspraak in het behandelplan worden opgenomen. De zelfhulpgroepen zullen leden (dringend) attenderen op de noodzaak van behandeling door de hulpverlening bijvoorbeeld wanneer mensen meer baat hebben bij professionele hulp en/of in een crisis dreigen te komen. 
c. Integreren in het behandelaanbod. 
1.   Deelname aan een zelfhulpgroep kan onderdeel zijn van een behandelplan. 
2. Bij het opstarten van een nieuwe zelfhulpgroep zal vanuit GGZ OB of Novadic-Kentron inhoudelijke ondersteuning geboden worden.
3. Iedere voorzitter/contactpersoon van een zelfhulpgroep heeft een vaste contactpersoon/hulpverlener binnen GGZ OB. Vanuit Novadic-Kentron is per regio een vaste contactpersoon aangesteld voor de zelfhulpgroepen.
4. Indien zich binnen groepen problemen voordoen aangaande cliënten vanuit   de instellingen dan zal het ZHNW in overleg treden met betrokken contactpersonen.
d. Overleg met gemeenten
Met gemeenten en zorgkantoor waar de GGZzE en GGZ OB en Novadic- Kentron spreken over de  Wet Maatschappelijke Ondersteuning zetten zij zich ook in om de bekendheid en de belangen van de zelfhulp en het ZHNW en het belang van aansluiting met elkaar onder aandacht van de gemeenten te brengen en deze belangen te behartigen.

Samenwerking 1e lijn
Eveneens is er in Eindhoven een dergelijk convenant afgesloten met FAST 1e lijn, ook hier betekent het convenant dat er regelmatig voorlichting verzorgd wordt voor huisartsen over zelfhulp, dat er afstemming plaatsvindt in het 1e lijnsoverleg. 

Samenwerking internationaal
Internationale contacten met deelnemers uit de Alma ATA groep (TTB), deze contacten waren mede aanleiding voor deze conferentie.
Verder is er al jarenlang een contact met de universiteit van Leuven, waar zelfhulp vanuit de wetenschappelijke invalshoek wordt gestimuleerd.